Konşimento, deniz yolu taşımalarında yükün taşıyıcı tarafından teslim alındığını, hangi şartlarla taşınacağını ve varış noktasında kime teslim edileceğini gösteren temel evraktır. İhracatçı, ithalatçı, taşıyıcı, forwarder, banka ve gümrük tarafı sevkiyat bilgisini ilgili evrak üzerinden takip eder. Bill of Lading ifadesi uluslararası ticarette yaygın kullanılır ve belge üç ana işleve sahiptir. Yük makbuzu, taşıma sözleşmesi kanıtı ve bazı düzenleme şekillerinde mal üzerindeki tasarruf hakkını temsil eder. Konşimento bilgileri ticari fatura, çeki listesi, navlun kaydı ve akreditif şartlarıyla uyumlu olmalıdır. Küçük bir yazım farkı, varış limanında teslim gecikmesine ya da banka evrakında rezerv oluşmasına yol açabilir.
Master Bill Of Lading Nedir?
Master Bill Of Lading, deniz yolu taşımacılığı veya armatör acentesi tarafından düzenlenen ana taşıma evrakıdır. Genellikle taşıyıcı ile freight forwarder arasındaki ilişkiyi gösterir. Aynı sevkiyatta forwarder müşterisine ayrı bir house evrak düzenleyebilir. Master belgede gemi adı, sefer numarası, yükleme limanı, boşaltma limanı, konteyner numarası, mühür numarası, navlun notu ve taraf bilgileri yer alır. Bill of Lading üzerinde yer alan veriler, taşıma hattının sistemindeki kayıtlarla uyumlu olmalıdır. Bankalı ödeme, akreditif ve teminatlı satışlarda ana evrakın türü baştan seçilmelidir. Hatalı belge tipi, teslim ve ödeme aşamasında zaman kaybı yaratabilir.
Konşimento Numarası Nedir?
Konşimento numarası, her taşıma evrakına verilen özel takip numarasıdır. Yükün gemi, hat, sefer, konteyner ve evrak bağlantısını kurar. İthalatçı, ihracatçı, taşıyıcı acente ve gümrük ekibi sevkiyat takibini çoğu zaman söz konusu numarayla yapar. Numara yanlış yazılırsa sistemde farklı yük açılabilir ya da takip sonucu görünmeyebilir. Evrak setinde yer alan numaranın fatura, navlun kaydı, yükleme bildirimi ve teslim talimatıyla aynı olması gerekir. Operasyon ekibi, belge basılmadan önce numara ve konteyner eşleşmesini kontrol etmelidir.
Konşimentoyu Kim Hazırlar?
Konşimento taşıyıcı, taşıyıcının acentesi veya yetkilendirilmiş forwarder tarafından hazırlanır. İhracatçı firma taşıyıcıya yükleme talimatı verir. Söz konusu talimatta gönderici, alıcı, bildirim tarafı, mal tanımı, koli sayısı, brüt ağırlık, ölçü, konteyner bilgisi ve navlun ödeme şekli yer alır. Taşıyıcı evrakı hazırlarken ilgili talimatı esas alır. Taslak gönderildiğinde ihracatçı firma tüm alanları kontrol eder. Onaydan sonra orijinal belge basılabilir veya elektronik serbest bırakma sürecine geçilebilir. Bill of Lading taslağı aceleyle onaylanmamalıdır. Her alan, ticari sözleşme ve ödeme şekliyle uyumlu okunmalıdır.
Konşimento Nasıl Hazırlanır?
Konşimento hazırlama süreci yükleme talimatıyla başlar. İlk adımda gemi rezervasyonu ve taşıma hattı bilgisi alınır. Ardından gönderici, alıcı ve notify party alanları yazılır. Ürün adı, paket türü, koli adedi, brüt kilo, hacim, konteyner numarası ve seal numarası eklenir. Yükleme limanı, varış limanı, teslim yeri, navlun ödeme şekli ve belge düzenleme tarihi kontrol edilir. Mal tanımı ticari faturayla aynı dili taşımalıdır. Akreditif varsa banka şartları tek tek okunur. Bill of Lading taslağı onaylanmadan önce şu kontrol yapılır:
- Firma unvanları ticaret evrakıyla uyumlu mu?
- Konteyner ve mühür numarası doğru mu?
- Koli sayısı ve brüt ağırlık çeki listesiyle aynı mı?
- Navlun prepaid ya da collect bilgisi doğru mu?
- Yükleme ve boşaltma limanı sözleşmeyle uyumlu mu?
- Orijinal evrak mı, telex release mi kullanılacak?
Telex Release Nedir?
Telex release, orijinal evrak seti taşıyıcıya teslim edildikten sonra varış limanındaki acenteye yükü fiziki belge aramadan teslim etme talimatı verilmesidir. Ticarette belge bekleme süresini azaltır. İthalatçı yük varış noktasına ulaştığında orijinal evrak gecikirse demuraj ve ardiye maliyeti doğabilir. Telex release tercihinde satıcı, alıcı ve taşıyıcı arasında güven ilişkisi gerekir. Evrak asılları teslim edilmeden işlem yapılması risklidir. Bankalı ödeme veya mal bedeli tahsil edilmemiş dosyalarda dikkatli ilerlemek gerekir. Talimat metni açık, alıcı bilgisi doğru ve navlun borcu kapalı olmalıdır.
Switch BL Nedir?
Switch BL, mevcut taşıma evrakının yerine yeni içerikle düzenlenen ikinci evrak anlamına gelir. Üçgen ticaret, tedarikçi bilgisinin gizlenmesi, alıcı tarafın değiştirilmesi veya evrak zincirinin yeniden kurulması gibi durumlarda gündeme gelebilir. İşlem hassastır. İlk evrak iptal edilmeden yeni evrak düzenlenmemelidir. Yük tanımı, miktar, liman bilgisi ve taraf kayıtları taşıma gerçekliğiyle çelişmemelidir. Yanlış kullanım, ticari uyuşmazlık ve yük teslim riski yaratabilir. Switch talebi genellikle asıl yükleten tarafından yapılır ve taşıyıcı onayı olmadan ilerlemez.
Konşimento Sınıflandırması
Konşimento sınıflandırması, malın kime teslim edileceğini ve evrakın devredilebilir olup olmadığını gösterir. Nama, emre ve hamiline düzenleme, teslim hakkını doğrudan etkiler. İhracatçı, ödeme şekline göre doğru sınıfı seçmelidir. Peşin satışta daha sade yapı seçilebilir. Akreditifli işlemde banka şartları belirleyici olur. Evrakın ciro edilebilir olması, alıcı değişimi ve ödeme güvenliği açısından farklı sonuçlar doğurur.
1. Nama Düzenlenen Konşimento
Nama düzenlenen evrakta alıcı alanında belirli kişi veya firma adı yer alır. Yük, adı yazılı alıcıya teslim edilir. Devri sınırlıdır. Güven ilişkisi olan alıcılar ve açık hesap çalışılan dosyalar için tercih edilebilir. Bankalı işlemlerde evrak devri kısıtlı kalacağı için ödeme yapısına uygunluğu önceden kontrol edilmelidir.
2. Emre Düzenlenen Konşimento
Emre düzenlenen evrak, ciro yoluyla devredilebilir. Alıcı alanında banka emrine ya da gönderici emrine kayıt bulunabilir. Akreditifli ve vesaik mukabili işlemlerde sık kullanılır. Mal üzerindeki tasarruf hakkı evrak devriyle el değiştirebilir. Ciro zinciri hatasız olmalıdır. Yanlış kaşe veya eksik imza, varışta teslim sürecini zorlaştırır.
3. Hamiline Konşimento
Hamiline düzenlenen evrakta yük, belgeyi fiziken elinde bulunduran tarafa teslim edilebilir. Risk seviyesi yüksek olduğu için pratikte sınırlı kullanılır. Belge kaybolursa yük üzerindeki kontrol zayıflar. Kıymetli, stratejik veya yüksek tutarlı ticari mallarda tercih edilmesi dikkat ister. Firmalar çoğu zaman daha kontrollü teslim yapısı kurmayı seçer.
Konşimento (Bill of Lading) Çeşitleri
Bill of Lading çeşitleri taşıma şekline, düzenleyen tarafa, yükün durumuna ve teslim yöntemine göre ayrılır. Temel ayrım master, house, liner, container, multimodal, tanker, through, shipped ve received tipleri üzerinden yapılır. Hangi türün kullanılacağı sevkiyatın yapısına bağlıdır. Konteynerli yükte container tipi görülürken, birden çok taşıma modu içeren dosyada combined veya multimodal yapı tercih edilebilir. Belge türü doğru seçilirse teslim, ödeme ve takip aşaması daha düzenli ilerler.
Tarifeli Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri
Tarifeli seferlerde gemi hattı belirli rota ve plan dahilinde çalışır. Düzenli hat taşımacılığında konteynerli yükler, parsiyel yükler ve farklı alıcı dosyaları sık görülür. Evrak düzeni, sefer programı ve liman kapanış tarihleriyle uyumlu yürütülür. İhracatçı booking aldıktan sonra yükleme talimatını zamanında paylaşmalıdır. Geciken talimat, manifest kaydını ve evrak basımını aksatabilir.
Düzenli Hat Konşimentosu (Liner Bill of Lading)
Düzenli hat evrakı, belirli rota ve programla çalışan taşıyıcılar tarafından kullanılır. Konteyner taşımacılığında yaygındır. Yükleme ve varış limanı, gemi seferi, navlun ödeme şekli ve teslim yeri düzenli hat sistemi içinde kayda alınır. Forwarder veya ihracatçı, taşıma hattı kapanış saatlerine uygun hareket etmelidir.
Konteyner Konşimentosu (Container Bill of Lading)
Konteyner evrakı, yükün konteyner içinde taşındığını gösterir. Konteyner numarası ve mühür numarası ana alanlardır. Saha teslimi, liman giriş kaydı ve taşıma hattı manifesti söz konusu numaralarla eşleşir. Eksik ya da yanlış seal kaydı, varış limanında kontrol sorunu yaratabilir. FCL ve LCL yüklerde belge yapısı farklılaşabilir.
Kombine Taşıma Konşimentosu (Combined / Multimodal Bill of Lading)
Kombine taşıma evrakı, deniz yolu yanında kara yolu, demir yolu veya iç taşıma gibi birden fazla modun tek taşıma zincirinde yer aldığı dosyalarda kullanılır. Kapıdan kapıya teslim, limandan depoya taşıma veya terminal aktarmalı sevkiyatlarda tercih edilebilir. Belge üzerinde teslim alma ve teslim etme noktalarının açık yazılması gerekir.
Freight Forwarder Konşimentosu
Forwarder tarafından düzenlenen evrak, çoğu zaman house belge olarak anılır. Forwarder müşteriye kendi evrakını verirken taşıma hattından master evrak alabilir. Konsolide yüklerde farklı müşterilerin malları aynı konteynerde taşınabilir. House ve master bilgilerinin çelişmemesi gerekir. Alıcı, varışta forwarder acentesiyle çalışır.
Tanker Konşimentosu
Tanker evrakı sıvı yük, petrol ürünü, kimyasal veya dökme sıvı taşımalarında kullanılır. Miktar, ürün kalitesi, sıcaklık, yoğunluk, yükleme tankı ve numune bilgisi dikkatle yazılır. Sıvı yüklerde ölçüm farkları ticari uyuşmazlık yaratabilir. Kalite sertifikası ve analiz belgesiyle evrak kaydı uyumlu olmalıdır.
Tek Konşimento (Through Bill of Lading)
Tek evrak, yükün birden fazla taşıma ayağıyla nihai varış noktasına kadar izlendiği durumlarda kullanılır. Ana taşıma ve aktarma aşamaları tek belge zinciri altında okunur. İthalatçı için teslim noktası daha anlaşılır hale gelir. Sorumluluk sınırları taşıyıcı şartlarına göre dikkatle okunmalıdır.
Tarifesiz (Tramp) Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri
Tarifesiz seferlerde gemi belirli hat programına bağlı olmayabilir. Dökme yük, proje yükü veya charter taşımalarında görülür. Evrak içeriği taşıma sözleşmesi, charter party şartları ve yükleme talimatıyla birlikte değerlendirilir. Tarih, yük miktarı, teslim yeri ve gemi bilgisi dikkatle yazılmalıdır.
Yükleme Konşimentosu (Shipped Bill of Lading)
Yükleme evrakı, yükün gemiye fiilen yüklendiğini gösterir. Bankalı işlemlerde sık talep edilir. Üzerinde gemiye yükleme tarihi yer alır. Satıcı için yükün sevk edildiğini kanıtlayan güçlü kayıttır. Alıcı, evraka bakarak yükün deniz yolculuğuna başladığını görür. Akreditif şartlarında tarih alanı kritik olabilir.
Tesellüm Konşimentosu (Received Bill of Lading)
Tesellüm evrakı, yükün taşıyıcı tarafından teslim alındığını fakat henüz gemiye yüklenmiş olmasının şart olmadığını gösterir. Liman, depo veya terminal teslim aşamasında düzenlenebilir. Yük gemiye alındığında evrak yükleme kaydıyla güncellenebilir. Banka ve alıcı şartları, söz konusu belge tipini kabul edip etmediği açısından kontrol edilmelidir. Doğru evrak tipi seçildiğinde taşıma dosyası, ödeme akışı ve teslim süreci daha sakin ilerler.
İlginizi çekebilir: 10 Madde De Soğuk Zincir Taşımacılığı
