EUR.1 belgesi, eşyanın tercihli menşe statüsünü gösteren ve ihracatta gümrük vergisi avantajı sağlayabilen dolaşım sertifikasıdır. En net ifadeyle, malın ilgili anlaşma kurallarına göre menşeli sayıldığını gösterir. İthalatçı ülkede indirimli ya da sıfır gümrük vergisi uygulanması için kullanılan temel belgelerden biridir. EUR.1 Dolaşım Belgesi eşyanın menşeini kanıtlamaya yarayan belge niteliği taşır.
İhracat yapan işletmeler için belge süreci sadece evrak doldurmaktan ibaret değildir. Ürünün menşei, fatura bilgileri, taşıma şekli, varış ülkesi ve ilgili ticaret anlaşması birlikte değerlendirilir. Organik gıda, yöresel ürün, zeytin, bal, un, bakliyat ya da süt ürünü ihracatı yapan firmalar açısından menşe bilgisi ticari güveni güçlendirir. Datça Murat Çiftliği gibi organik sertifikalı ve yerli üretim odağı olan markalarda ürünün kaynağının net anlatılması, ihracat evraklarının doğru kurgulanması açısından değerli bir örnektir.
EUR.1 Belgesi Nasıl Düzenlenir?
EUR.1 belgesi düzenlenirken ilk adım, ürünün tercihli menşe kurallarına uygun olup olmadığının kontrol edilmesidir. Her ihraç ürünü otomatik olarak belge kapsamına girmez. Malın üretim yeri, kullanılan girdiler, işçilik süreci ve ilgili ülke ile yürürlükteki anlaşma dikkate alınır.
Düzenleme sürecinde genellikle şu adımlar izlenir:
- İhracatçı, ticari faturayı ve ürün bilgilerini hazırlar.
- Malın menşe durumunu gösteren belgeler kontrol edilir.
- Sertifika formu eksiksiz doldurulur.
- Oda onayı alınır.
- Gümrük idaresi belgeyi vize eder.
- Belge, ithalatçı tarafa gönderilir ve ithalat gümrüğünde ibraz edilir.
EUR.1 belgesi başvurularında ürün tanımı ile fatura bilgileri uyumlu olmalıdır. Mal adı, marka, koli sayısı, brüt ağırlık, taşıma şekli ve varış ülkesi arasında çelişki bulunursa işlem gecikebilir. Gıda ürünlerinde organik sertifika, analiz raporu, üretici beyanı veya tedarik belgeleri de süreci güçlendiren evraklar arasında yer alabilir.
EUR.1 Dolaşım Belgesinin Doldurulması
Belgenin her hanesi dikkatli doldurulmalıdır. Küçük yazım hataları dahi gümrük işlemlerinde ek kontrol doğurabilir.
- 1 numaralı haneye ihracatçı firmanın tescilli unvanı, açık adresi ve ülkesi yazılır. Firma bilgileri ticaret sicili ve fatura ile uyumlu olmalıdır.
- 2 numaralı hane, sertifikanın hangi ülkeler ya da taraflar arasındaki tercihli ticarette kullanılacağını gösterir. İlgili anlaşma ilişkisi doğru belirtilir.
- 3 numaralı haneye ithalatçı firmanın kayıtlı unvanı, açık adresi ve ülkesi eklenir. Alıcı firma ile sevkiyat adresi farklıysa açıklama dikkatli yapılır.
- 4 numaralı hane ürünlerin menşei sayılan ülkeye ayrılır. Menşe bilgisi net olmalı, tahmini ifadeler kullanılmamalıdır.
- 5 numaralı hanede varış ülkesi yer alır. Sevkiyatın fiilen gideceği ülke dikkate alınır.
- 6 numaralı hane taşıma bilgileri içindir. TIR, uçak, gemi, tren gibi taşıma türü yazılır.
- 7 numaralı hane onay makamı tarafından doldurulur. Mühür, imza ve tarih bölümü yetkili birim tarafından tamamlanır.
- 8 numaralı hanede ihracata konu malların sıra numarası, adı, markası, cinsi, koli bilgisi ve açıklaması yer alır. Menşe bilgisi 4 numaralı hanede bulunduğu için ürün açıklaması bölümünde eşyanın menşeini tekrar belirten ifadeler kullanılmaz.
- 9 numaralı haneye brüt ağırlık yazılır.
- 10 numaralı hane fatura bilgileri içindir. Fatura numarası ve tarihi eklenebilir.
- 11 numaralı hane gümrük idaresinin vize alanıdır.
- 12 numaralı hanede ihracatçı firma kaşesi, yetkili imzası ve düzenleme tarihi bulunur.
EUR.1 Dolaşım Belgesinin Onayı İçin İstenen Belgeler
EUR.1 belgesi onayı için dosyanın eksiksiz hazırlanması gerekir. Genel başvuru yapısında taahhütname, ihracatçı firmaya ait Türkçe ticari fatura ve ürünün menşeini gösteren destekleyici belgeler istenir.
Ticari faturanın onaylı ya da usule uygun düzenlenmiş olması önem taşır. Türk menşeli olmayan ürünlerde, malın menşeini gösteren gümrük giriş beyannamesi örneği istenebilir. Avrupa Birliği menşeli girdilerde Pan Avrupa Akdeniz Kümülasyonu kuralları dikkate alınabilir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası menşe statüsünü gösterdiği için aynı işlemde menşe şahadetnamesi ile birlikte onaylanması her durumda uygun görülmez. Akreditif şartı yer alsa bile belge türleri arasındaki ayrım gözden kaçırılmamalıdır.
İkinci Nüsha Duplicate EUR.1 Dolaşım Belgesi
İlk düzenlenen sertifikanın çalınması, kaybolması ya da zayi olması halinde ikinci nüsha düzenlenebilir. İşlem yeni bir menşe hakkı doğurmaz, ilk belgenin yerine geçen kayıtlı bir nüsha niteliği taşır.
Başvuru dosyasında genellikle duplicate dilekçesi, ilk düzenlenen belgenin kopyası, gümrük çıkış beyannamesi örneği ve ihracat faturası yer alır. İkinci nüsha düzenlenirken gözlemler alanına duplicate kaydı işlenir. İlk sertifikanın tarihi ve seri numarası da belgeye eklenir.
Gümrük vizesi bölümünde yeni tarih ya da farklı seri numarası verilmez. İlk belgenin vize bilgileri esas alınır. Duplicate kayıtlı belge, ilk düzenleme tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve ihracatçı gümrük idaresinin vize tarihinden itibaren 4 ay içinde ithalatçı gümrük idaresine verilmelidir.
Sonradan Verilen EUR.1 Dolaşım Belgesi
İhracat sırasında unutma, ihmal, yanlışlık ya da özel şartlar nedeniyle belge düzenlenmemişse, eşyanın ihracından sonra da sertifika alınabilir. Böyle bir durumda başvuru daha dikkatli incelenir çünkü mal artık çıkış yapmıştır. Başvuru için taahhütname, fatura, menşe destek belgeleri ve standart düzenleme evrakları hazırlanır. Gümrük çıkışı tamamlanmış ürünlerde tarih, beyanname ve fatura uyumu net biçimde görülmelidir. Sonradan verilen kayıt, belgenin gözlemler bölümüne işlenir. İhracatçı açısından en sağlıklı yol, sevkiyat öncesinde belge ihtiyacını kontrol etmektir. Yine de ticarette zaman zaman eksik evrak, operasyon yoğunluğu veya taşıma planı değişikliği yaşanabilir. Sonradan düzenleme imkanı, doğru belgeyle hak kaybını azaltan pratik bir yoldur.
EUR.1 Dolaşım Belgelerinde Dikkat Edilecek Noktalar v e Geçerli Ülkeler
EUR.1 belgesi, ihracatçının beyanı ile sınırlı görülmemelidir. Gerekli hallerde üretim kayıtları, tedarikçi beyanları, kullanılan hammaddelerin menşe belgeleri, iç muhasebe kayıtları, fatura beyanları ve önceki dolaşım sertifikaları istenebilir.
Varış ülkesi ile ticaret yapılan ülke farklıysa alıcı bilgisi net yazılmalıdır. Sevkiyatın yapılacağı firma, ülke ve işlemde adına hareket edilen taraf açıkça belirtilmelidir. Belge, ihracatçı ülke gümrük idaresince vize edildiği tarihten itibaren 4 ay içinde ithalatçı gümrüğe ibraz edilir. Duplicate ve sonradan verilen kayıtlı belgelerde de süre hesabı dikkatle izlenir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası, Avrupa Birliği ile AKÇT ürünleri ve tarım ürünleri ticaretinde kullanılabilir. Güncel AB üye ülkeleri arasında Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, GKRY, Hırvatistan, Hollanda, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan yer alır. İngiltere güncel AB üyesi değildir.
Türkiye’nin yürürlükteki serbest ticaret anlaşmaları kapsamında EFTA, Makedonya, Bosna Hersek, Filistin, Tunus, Fas, Mısır, Arnavutluk, Gürcistan, Karadağ, Sırbistan, Şili, Morityus, Güney Kore, Malezya, Moldova, Faroe Adaları, Singapur, Kosova, Venezuela, Birleşik Krallık, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkelerle ticarette tercihli menşe kuralları gündeme gelebilir. İlgili anlaşmaya göre belge türü ve uygulama değişebileceği için işlem öncesinde ülke, ürün ve GTİP bazında kontrol yapılması gerekir.
